SŁOWNIK
           Wyrazów gwarowych, dawnych, obcych i inych

antepedium – osłona dolnej części ołtarza, zwykle  z kosztownej tkaniny (kościelne)
apsztyfikant lub absztyfikant – amant, zalotnik
asenterunek – przegląd i rejestracja koni
babka – mini kowadełko do klepania kosy wbijane w pień
balaski – dawniej w kościele ozdobna balustrada oddzielająca prezbiterium od nawy głównej – przy balaskach przyjmowało się komunię św.
bradrura – inaczej duchówka lub piekarnik wmontowany przy palenisku kuchni do pieczenia małej ilości chleba, ciast, mięsa
breknąć - krzyknąć, odburknąć
beskursyja -
besztać – upominać, krzyczeć, wyzywać
brus -  kamień obrotowy do ostrzenia noży, narzędzi
bździna – gazy powstające w czasie trawienia, przenośnie coś ulotnego
bździągwa – osoba mała , dokuczliwa, ruchliwa
ciõsek – zagięta blacha na długim trzonku do wygarniania resrtek żaru z pieca chlebowego
ciurmõk – niezdara, dziadyga /wyraźnie negatywnie/
cułki - onuce
cupić – np. przy kimś – w znaczeniu dodatnim – czuwać
                               -w znaczeniu ujemnym przyczepić się
chyrchele- nieosłonięta szyja, podbródki, wole
drycny – np. drycno babka – do rzeczy, z drygiem, żwawa
debera, deberzeć – ktoś kiepski; coś kiepskiego,zniszczonego, schorowanego
durać, zdurać, udurać się – lać, zalać się, uchlać się, upić się, zalać wodą
durkać – grzmieć (z daleka) np. po burzy np. durka za górami
dziadyga – oferma
etażerka – (franc) lekki, otwarty regał na książki
facjat, fasyjat – szczytowa ściana strychu
falbanek – kociołek – garnek na ciepłą wodę wbudowany w pobliżu paleniska kuchni
falbanek – stół na metalowych nogach z drewnianym blatem, warsztat ślusarza
fertyg –  gotowe, koniec, np. koniec pracy, ale koniec pracy to też fajrant /z niem./
fifok – elegancki dowcipniś, żartowniś, również żywy, żwawy
fras’ ki fras, do frasa – okrzyk zdziwienia; do licha, co za licho
forajba- śruba zygzakowa, do zamykania okna, drzwiczek, oberluftu
gandziara – niezdara  /zwykle żartobliwie/
gderać – narzekać, robić wymówki
gościniec – droga utwardzona żwirem
gmyrać – grzebać, szukać bez skutku
gnatki – przednia część sań,  czasem płozy
hankor – zmartwienie zgryzota
hankorzyć się – spierać się z kimś, wadzić, kłócić, sądzić
hajnok, hań, – tam, w oddali
hankor – zdenerwowanie, utrapienie; uhankorzyć się z czymś np. z niesfornym        zwierzęciem
harnasić się – szamotać się, tłuc się
hawok – tu, w tym miejscu
hybel- strug
het, hetki  – używane w tym samym znaczeniu hen, tam, daleko; czasem blisko, wnet
,np. wrócić hetki – wrócić wkrótce
hyrceć – wydawać specyficzne odgłosy, charczeć, kasłać
jacy - tylko tyle
jaz – aż tyle
jojceć – krzyczeć, panikować, gderać
juchci się -  pali się
jucha, psia jucha – krew, psia krew
juści – tak
kawęceć – źle się czuć, być na wykończeniu
knys – krótki, gruby kij
kicõrka – podstawowy element strzechy,garść związanej równo przyciętej słomy
kista dziadzi – cóż znowu, zdziwienie
kobyłka, kobylica – podstawa, stojak do obróbki drewna
kociuba – pogrzebacz
kojtnąć – zdechnąć, umrzeć
kolaska -  dwukółka, czasem popychana przez człowieka
kolator – dobroczyńca, świecki opiekun kościoła często mający wpływ na obsadzanie
proboszcza
kolca – koła ułatwiające prowadzenie pługa w czasie orki i regulację jej głębokości
komendarz – duchowny zastępujący proboszcza
kół – gruby metalowy pręt zaostrzony z jednej strony służący do robienia otworów w ziemi do osadzania ostrewek
kracka – drabina z podporą do obierania owoców na pochyłym terenie bez opierania jej o pień
krztoń – gardło, krtań
kulka – kijek z naturalnym haczykiem przeznaczony do przyciągania gałązek
z owocami
kuńduś (kujduś) -  odrobinę, trochę, niewiele
łobzekwije – egzekwie, modlitwy przy zmarłym
łońskiego roku – w ubiegłym roku
łopõłka – koszyk na nieupieczony bochen chleba zrobiony z plecionej słomy
lub koszyk na ziarno, mąkę wykonany z wiór drzewnych
masny – tłusty, łatwy do smarowania; czasem pejoratywnie, ironicznie np.: on tyz masny gagatek
mecyje, wielkie mecyje – coś wielkiego, ważnego; przekornie nic wielkiego
morzyć – głodzić
naguldać się – napić się np.wody /o zwierzętach/
nalepa – rodzaj przypiecka przy trzonie kuchennym
nakastlik – szafka nocna
nie mecyje – nic wielkiego
niuchać – wąchać; przenośnie podstępnie podpatrywać
oberlicht – okienko nad drzwiami wejściowymi
oberluft –  małe okienko do wietrzenia
od tela do onela – stąd do tąd
oskrobiny – obierki z ziemniaków, owoców, warzyw
ostrefki, ostrepaki – naturalny pal z rogalami do suszenia siana wykonany
 z choinki lub sciętego wierzchołka  drzewa
paryja – strumyk górski płynący w wyżłobionym przez wodę zagłębieniu, mały kenion
              zwykle zalesiony
pawąz – długa żerdź do przytrzymywania siana i snopów zboża na wozie drabiniastym
pitwać – patroszyć, knocić, psuć
podołek – w podołku, na podołku – część fartucha lub spódnicy, w którym kobieta trzymała np. dziecko, do którego zbierała owoce, zioła , grzyby
pole: – 1.iść na pole – wyjść z domu na zewnątrz
              2. w pole, w polu, iść do pola – iść pracować na roli
pokłęba, pokłębować się – opiekować się kimś lub czymś z pewnym utrapieniem, trudem
pomietło – miotła do pieca lub podłóg wykonana z jedliny (gałązek jodłowych lub        świerkowych)
praskać – strzelać drzwiami,piorunem, rzucić się na ziemię
propinacja – wyłaczne prawo szlachty do produkcji i sprzedaży trunków w obrębie
                          własnych dóbr
przycupnąć – przysiąść się przy kimś
pstyra, bzdyra – obojnak
rektor – opiekun, zarządzający kościołem lub kaplicą, ale nie proboszcz (kścielne)
(nie mylić z rektorem uczelni)
roz kiela cos – od czasu do czasu
rozpajeżony –  rozwścietrzony, zdenerwowany
rozsierdzić – rozzłościć,
rzoz – mieć rzoz- mieć spryt, zapał do pracy; lub - ślad po pile w drewnie
saperki – męskie buty z cholewkami do pół łydki, nieobcisłe; dawniej używane w wojsku
safarnia, szafarnia -
sąsiek,– skrzynia drewniana na zboże, też przegroda w stodole
sflogać – zmoczyć, ubrudzić, zabłocić (buty, ubranie)
shłapnąć – szybko zjeść, przełknąć
siuber – zasuwka do komina
skrabaka –zużyta miotła brzozowa, która służyła jeszcze do zmiatania gnoju lub błota
skuceć – skowyczeć, skomleć, płakać żałośnie, szlochać
spaślok – gruby, tłusty, otyły
srõgi – drewniana konstrukcja do piłowania drewna opałowego
sryzoga – pasmo lekkiej mgły ciągnącej się przy ziemi zwykle na zboczach gór
stryjnõ,stryk – stryjenka, stryj, stryjek
styrmać, styrmać się – wspinać się np. na drzewo
surlõk – sypalnica – otwór z ukośnym kanałem w ścianie do zsypywania buraków , ziemniaków do piwnicy
szlahtuz – dawniej rzeźnia
sztangla – żelazny łom, lub wał napędowy w kieracie
ślufanek – ława z oparciem do siedzenia lub spania z pojemnikiem na pościel, bieliznę
śpasy,śpasować –  żarty, żartować, nie mówić serio
szturać, śturać, źdurać – przepychać, uderzać czymś np. w celu udrożnienia otworu
taszka – prostokątna twarda torba na nabiał
tęcza – łuk nad prezbiterium na którym umieszczano krzyż (kościelne)
tiurma – rosyjskie więzienie, zsyłka
tragac -  rodzaj lekkiej taczki z dużym kółkiem do wożenia słomy, siana, trawy
trociõk – wolnostojący piecyk, w którym spala się trociny
torchoł – coś w nieładzie, zmierzwione, rozczochrane
trapeckiem lecieć – spieszyć się, biec
tyn,tyna – płot z gałęzi, ogrodzenie plecione – na Krasnem ogrodzenie łąk dworskich. Leśniak z Podtynia – mieszkał poza ogrodzeniem, poniżej ogrodzenia dworskiego
umbraculum – ozdobna tkanina do przysłaniania  Najświętszego Sakramentu  np. w
 czasie kazania na Gorzkich Żalach
ujnõ ,ujek – wujenka, wujek
umurcać się – ubrudzić się
uskwiyrknąć – zmarznąć dotkliwie, też zamarznąć
utępa – utrudnienie, coś zawadzającego dłuższy czas
utrapa – udręka, kłopotliwy trud
werblik – końcówka łańcucha do zapinania
wodzianka – postny posiłek (środa popielcowa, Wielki Piątek) – połamany, rozdrobniony suchy chleb zalany wrzątkiem przyprawiony solą i pieprzem
wolnizna, wolizna – zwolnienie od podatku lub daniny. Stąd wola to wieś związana z jakimś dworem ale wolna od pańszczyzny
wrazić – wsadzać, wkładać, wtykać (nos)
wydrychoł – zbędny, niepotrzebny zakup
wyfehtować – wysmagać kijem
wyłonacyć, załonacyć, przełonacyć – przekręcić, mataczyć, manipulować
wypindrzyć się – przesadnie niestosownie ubrać się, uczesać, wymalować
wyrek – posłanie przeważnie dla parobka  zawieszone wysoko przy ścianiew stajni
w rodzinach wielodzietnych również dla dzieci                          
wyzgielicha – kobieta brzydka, wyzywająca w stroju i  zachowaniu
zaforencony – zasobny, od dawna zamożny
zagata – ocieplenie budynku mieszkalnego na zimę najczęściej z liści drzew i
elementów płotu
zawrzeć,zaprzeć – zamknąć drzwi bez zamka, podeprzeć np. drzwi do stodoły
zawrzeć krowy – skończyć pasienie i zapędzić je do obory
zbukany, zbukaniec – nieposłuszny, drań, zuchwalec
zdolisz – potrafisz
zygać – zaczepiać, drażnić, szczypać